بعضی روزها با همان مواد، همان قالب و همان تنظیمات، زیرهها پر از حباب ریز و رگههای نقرهای میشوند و فردا دوباره همهچیز درست است. اگر این اتفاق در فصلهای بارانی، صبحهای سرد زمستان یا بعد از باز ماندن کیسهها بیشتر میافتد، احتمالاً مقصر رطوبت مواد است. این مقاله توضیح میدهد کدام مواد زیره به رطوبت حساساند، چه زمانی خشک کردن لازم است و چطور این کار را درست انجام دهید.
رطوبت چه بلایی سر زیره میآورد؟
آب در دمای سیلندر به بخار تبدیل میشود. این بخار یا بهصورت حباب در زیره حبس میشود یا روی سطح، رگههای نقرهای و مات (Splay) میسازد. در بعضی مواد مثل TPU، رطوبت علاوه بر عیب ظاهری، زنجیرههای پلیمر را در دمای بالا میشکند و خواص مکانیکی را کم میکند؛ یعنی زیرهای که ظاهرش سالم است، زودتر ترک میخورد یا ساییده میشود.
کدام مواد حساساند؟
| ماده | حساسیت به رطوبت | توصیه |
|---|---|---|
| PVC | کم؛ رطوبت بیشتر روی سطح گرانول مینشیند | انبار خشک و جلوگیری از میعان؛ معمولاً خشککن لازم نیست مگر مواد مرطوب شده باشد |
| TPR | کم تا متوسط، بسته به فرمول | انبار خشک؛ در هوای مرطوب یا عیب حباب، خشک کردن ملایم |
| TPU | زیاد (جاذب رطوبت) | خشک کردن قبل از تزریق تقریباً همیشه لازم است، ترجیحاً با خشککن رطوبتگیر |
| مواد بازیافتی (آسیابشده) | بیشتر از گرانول نو، بهخاطر سطح بیشتر | در ظرف دربسته نگهداری؛ در صورت نیاز خشک کردن |
| مواد PU (مایع) | ایزوسیانات بسیار حساس | محافظت مخازن با هوای خشک؛ جزئیات در مقالهی جداگانه |
نکات رطوبت در مواد PU را در مقالهی انبارداری مواد پلییورتان مفصل گفتهایم.
میعان: مشکل پنهان زمستان
کیسهای که شب در انبار سرد یا کامیون مانده و صبح وارد سالن گرم میشود، مثل لیوان آب سرد در هوای گرم عرق میکند. رطوبت هوا روی گرانولهای سرد مینشیند. اگر این کیسه بلافاصله در قیف خالی شود، زیرههای صبح پرحباب میشوند.
- کیسههای تازهوارد از انبار سرد را دربسته چند ساعت در سالن تولید بگذارید تا همدما شوند، بعد باز کنید.
- انبار مواد را تا حد ممکن نزدیک سالن و با دمای معتدل نگه دارید.
- کیسهها را روی پالت بگذارید، نه روی زمین سرد بتنی.
انواع خشککن
خشککن هوای گرم (قیفی)
هوای گرمشدهی محیط از میان گرانولها عبور میکند. برای حذف رطوبت سطحی از موادی مثل PVC و TPR کافی است. محدودیتش این است که در هوای خیلی مرطوب، خود هوای ورودی رطوبت دارد.
خشککن رطوبتگیر (دسیکانت)
هوا قبل از گرم شدن از مادهی جاذب رطوبت عبور میکند و بسیار خشک میشود. برای مواد جاذب رطوبت مثل TPU لازم است، چون رطوبت داخل گرانول را هم بیرون میکشد.
روال عملی
- مواد را فقط به اندازهی مصرف چند ساعت در قیف یا خشککن بریزید؛ قیف پر که ساعتها در هوای مرطوب میماند، دوباره رطوبت میگیرد.
- درِ قیف را بسته نگه دارید.
- کیسهی باز را بلافاصله ببندید یا مواد باقیمانده را در ظرف دربسته بریزید.
- برای TPU، زمان خشک کردن را قبل از شروع شیفت در برنامه بگذارید.
- اگر حباب و رگهی نقرهای دیدید، قبل از تغییر تنظیمات دستگاه، یک بار مواد خشکشده را امتحان کنید.
همهی حبابها از رطوبت نیست
حباب و رگه علتهای دیگری هم دارند: دمای زیاد و تجزیهی مواد، هوای محبوس بهخاطر هواکش ناکافی قالب، سرعت تزریق زیاد یا فشار ناکافی. اگر خشک کردن مواد مشکل را حل نکرد، این علتها را در ابزار عیبیابی گلچین بررسی کنید. نکات هواکش قالب را هم در مقالهی قالب زیره کفش ببینید.
سؤالات متداول
آیا گرانول PVC را باید خشک کرد؟
در شرایط عادی و با انبارداری درست معمولاً نه. اما اگر مواد در معرض رطوبت یا میعان قرار گرفته و عیب حباب و رگه دیده میشود، خشک کردن سطحی کمک میکند.
چطور بفهمم حباب زیره از رطوبت است؟
اگر با خشک کردن مواد یا مصرف کیسهی تازه مشکل برطرف شود، یا در روزهای مرطوب و صبحهای سرد بیشتر شود، رطوبت محتملترین علت است.
TPU را چقدر باید خشک کرد؟
زمان و دما را از برگهی فنی همان گرید بگیرید. TPU معمولاً به خشککن رطوبتگیر و زمان خشک کردن طولانیتری نسبت به مواد دیگر نیاز دارد.


