سبکترین زیرههایی که در کفشهای ورزشی، دمپاییهای طبی و صندلهای راحتی میبینید معمولاً از EVA ساخته شدهاند. EVA یک فوم است و همین ساختار پر از سلولهای ریز هوا، آن را سبک و ضربهگیر میکند. اما EVA را به دو روش کاملاً متفاوت میسازند: تزریقی و پرسی. در این مقاله این دو روش را مقایسه میکنیم و توضیح میدهیم EVA برای چه محصولی مناسب است و چه محدودیتهایی دارد.
EVA چیست؟
EVA (اتیلن وینیل استات) یک پلیمر گرمانرم است که در زیرهی کفش همراه با عامل پفزا، عامل شبکهایکننده و افزودنیها به فوم تبدیل میشود. وقتی این مخلوط در قالب داغ حرارت میبیند، عامل پفزا گاز آزاد میکند و عامل شبکهایکننده ساختار را تثبیت میکند. نتیجه، فومی سبک و انعطافپذیر است که برخلاف PVC و TPR، با حرارت دوباره ذوب و تزریق نمیشود.
دو روش تولید زیره EVA
EVA تزریقی
گرانول EVA آماده (حاوی همهی افزودنیها) در سیلندر نرم میشود و به قالب داغ تزریق میشود. در قالب، واکنش پفزایی و شبکهای شدن انجام میشود و وقتی قالب باز میشود، زیره به اندازهی نهایی خود منبسط میشود. چون زیره بعد از باز شدن قالب بزرگتر میشود، قالب کوچکتر از زیرهی نهایی ساخته میشود.
EVA پرسی (و فیلون)
در روش پرسی، مخلوط EVA در قالب داغ پرس میشود و فوم شکل میگیرد. در روش رایج دیگری که به فیلون (Phylon) معروف است، فوم EVA از پیش ساختهشده یک بار دیگر در قالب با حرارت و فشار فرم داده میشود تا جزئیات دقیقتر و سطح بهتری بگیرد. این روش در میانپاهای کفش ورزشی رایج است.
| تزریقی | پرسی / فیلون | |
|---|---|---|
| سرعت و اتوماسیون | زیاد | کمتر؛ کار دستی بیشتر |
| دقت ابعاد | خوب، با کنترل دقیق فرآیند | بسیار خوب در فیلون |
| ضایعات | کم | بیشتر (برش و پلیسه) |
| کاربرد رایج | دمپایی، صندل، زیرهی یکپارچه | میانپای کفش ورزشی |
تفاوت با تزریق PVC
- قالب داغ، نه سرد: در PVC قالب خنک میشود تا مواد سفت شود؛ در EVA قالب گرم است تا واکنش انجام شود. پس سیستم گرمایش قالب و کنترل دقیق دمای آن لازم است.
- انبساط بعد از قالب: طراحی قالب باید ضریب انبساط فرمول را در نظر بگیرد و این ضریب با تغییر فرمول یا تأمینکننده عوض میشود.
- دستگاه مخصوص: دستگاههای تزریق EVA معمولاً با دستگاههای PVC متفاوتاند؛ دستگاه PVC را بدون تغییرات اساسی برای EVA استفاده نکنید.
- عدم بازیافت مستقیم: ضایعات EVA شبکهایشده را نمیشود مثل PVC آسیاب کرد و به دستگاه برگرداند.
مزایا و محدودیتهای زیره EVA
مزایا
- بسیار سبک؛ از سبکترین مواد زیره.
- ضربهگیری و راحتی خوب.
- مقاومت در برابر آب و امکان تولید رنگهای متنوع.
محدودیتها
- فشرده شدن دائمی: با گذشت زمان و استفاده، فوم EVA کمی فشرده میشود و خاصیت ضربهگیری کم میشود.
- مقاومت سایشی و ضدلغزش کمتر: به همین دلیل در کفشهای ورزشی، EVA معمولاً با یک لایهی لاستیک در کف ترکیب میشود.
- حساسیت به حرارت: در گرمای زیاد ممکن است تغییر شکل دهد.
عیبهای رایج
- انبساط غیریکنواخت و چگالی متفاوت در نقاط مختلف زیره.
- چسبیدن زیره به قالب یا آسیب در هنگام خروج.
- تفاوت سایز بین زیرهها بهخاطر نوسان دمای قالب یا فرمول.
- سطح ناصاف یا حفرههای درشت.
علتها و راهحلهای عیبهای زیرهی EVA را در ابزار عیبیابی گلچین ببینید.
EVA یا PU یا PVC؟
اگر سبکی و راحتی اولویت اول است و کفش در محیط سنگین استفاده نمیشود، EVA انتخاب خوبی است. برای دوام بیشتر همراه با راحتی، زیرهی PU را بسنجید و برای قیمت پایین و مقاومت سایشی، PVC. ترکیب مواد (مثلاً میانپای EVA با کف لاستیکی) هم در بسیاری از کفشها راهحل است.
سؤالات متداول
زیره EVA چقدر عمر میکند؟
به چگالی فوم، کیفیت فرمول و نوع استفاده بستگی دارد. EVA با گذشت زمان کمی فشرده میشود؛ در کاربردهای سنگین معمولاً زودتر از PU یا لاستیک افت میکند.
فیلون همان EVA است؟
فیلون نوعی EVA است که بعد از فوم شدن، یک بار دیگر در قالب با حرارت و فشار فرم داده میشود تا دقت و کیفیت سطح بالاتری داشته باشد.
آیا زیره EVA ضدلغزش است؟
EVA بهتنهایی چسبندگی متوسطی به زمین دارد. برای ضدلغزش بهتر، طرح آج مناسب یا لایهی لاستیکی در کف استفاده میشود.


