بیشتر خرابی‌های بزرگی که برای تعمیر به کارگاه ما می‌آیند، از یک ایراد کوچک شروع شده‌اند: فیلتری که عوض نشده، نشتی‌ای که «فعلاً مهم نیست» یا ترموکوپلی که چند درجه اشتباه نشان می‌داد. نگهداری دوره‌ای دستگاه تزریق زیره یعنی همین ایرادهای کوچک را قبل از اینکه خط تولید را بخوابانند پیدا کنید. در این مقاله یک برنامه‌ی عملی روزانه، هفتگی، ماهانه و سالانه آورده‌ایم که می‌توانید چاپ کنید و کنار دستگاه بزنید.
کارهای روزانه (اول و آخر هر شیفت)
این کارها کمتر از ۱۵ دقیقه وقت می‌گیرد و اپراتور خودش انجام می‌دهد:
- سطح روغن هیدرولیک را از روی نشانگر سطح روی مخزن چک کنید.
- دور دستگاه را برای لکه‌ی روغن تازه نگاه کنید؛ هر نشتی را همان روز گزارش کنید.
- دمای همه‌ی زون‌های سیلندر را با دمای تنظیم مقایسه کنید.
- نازل و دهانه‌ی ورودی قالب‌ها را از مواد سفت‌شده تمیز کنید.
- سطح قالب‌ها و خط جدایش را از پلیسه و ذرات پاک کنید تا قالب کامل بسته شود.
- عملکرد کلید توقف اضطراری و حفاظ‌ها را یک بار تست کنید.
- در PVC: قبل از خاموش کردن طولانی، سیلندر را با مواد تمیز خالی (Purge) کنید تا مواد داخل سیلندر نسوزد.
کارهای هفتگی
- گریس‌کاری نقاط روانکاری: محور میز گردان، لولاهای قالب‌گیر، ریل‌ها و بوش‌ها.
- بررسی شیلنگ‌های هیدرولیک برای ترک، باد کردن یا سایش در محل تماس با بدنه.
- تمیز کردن فن‌ها و فیلتر هوای تابلو برق؛ گرد و غبار دشمن کنتاکتورها و PLC است.
- کنترل آب خنک‌کاری قالب‌ها: جریان آب در همه‌ی ایستگاه‌ها یکسان باشد و رسوب نگرفته باشد.
- بررسی پیچ‌های نگه‌دارنده‌ی قالب‌ها و نازل.
کارهای ماهانه
- بررسی و در صورت نیاز تعویض فیلتر برگشت و فیلتر مکش هیدرولیک.
- سفت کردن اتصالات برق در تابلو (با دستگاه خاموش و توسط برق‌کار)؛ اتصال شل باعث داغ شدن و سوختن ترمینال‌ها می‌شود.
- مقایسه‌ی دمای نمایش‌داده‌شده با دماسنج مرجع برای هر زون و تعویض ترموکوپل‌های مشکوک.
- اندازه‌گیری جریان هر هیتر با کلمپ‌آمپرمتر؛ هیتری که جریان کمتری می‌کشد در حال خراب شدن است.
- کنترل لقی میز گردان و دقت ایندکس ایستگاه‌ها.
- بررسی فشار نیتروژن آکومولاتور (اگر دستگاه آکومولاتور دارد).
کارهای شش‌ماهه و سالانه
| کار | فاصله‌ی پیشنهادی | چرا مهم است |
|---|---|---|
| آنالیز یا تعویض روغن هیدرولیک | سالانه یا طبق ساعت کار (هر کدام زودتر) | روغن کهنه شیرها را می‌گیرد و پمپ را می‌ساید |
| تمیز کردن مخزن روغن | هم‌زمان با تعویض روغن | لجن ته مخزن دوباره وارد مدار می‌شود |
| بررسی سایش ماردون و سیلندر | سالانه | سایش باعث ذوب ناقص و وزن نایکسان زیره می‌شود |
| بازدید کاسه‌نمدهای جک‌ها | سالانه | نشتی داخلی فشار تزریق را پایین می‌آورد |
| بازدید بلبرینگ و پین ایندکس میز | سالانه | لقی میز باعث برگشت مواد از نازل می‌شود |
| بک‌آپ برنامه‌ی PLC و تنظیمات | سالانه و بعد از هر تغییر | در صورت خرابی PLC، راه‌اندازی دوباره چند ساعت می‌شود نه چند هفته |
سایش ماردون را می‌شود با اندازه‌گیری قطر و لقی آن با سیلندر یا از روی نشانه‌هایی مثل طولانی شدن زمان شارژ تشخیص داد. جزئیات را در مقاله‌ی تراشکاری سیلندر و ماردون ببینید.
نکات ویژه‌ی دستگاه‌های PU
دستگاه تزریق پلی‌یورتان به‌جای ذوب، دو جزء مایع را مخلوط می‌کند؛ پس نقاط حساسش فرق دارد:
- هد میکس: بعد از هر توقف طبق دستور سازنده با حلال یا هوا تمیز شود. مواد واکنش‌داده در هد، اختلاط را خراب می‌کند.
- نسبت اختلاط: به‌صورت دوره‌ای خروجی هر پمپ را وزن کنید تا نسبت پلی‌ال به ایزوسیانات درست باشد. نسبت اشتباه یعنی زیره‌ی نرم، چسبناک یا ترد.
- رطوبت: ایزوسیانات به رطوبت حساس است. درِ مخازن را بسته نگه دارید و خشک‌کن هوای مخزن (سیلیکاژل) را به‌موقع عوض کنید.
- دمای مواد و قالب: کنترل دمای مخازن و قالب‌ها را مرتب چک کنید؛ دمای خارج از محدوده روی چگالی و سطح زیره اثر دارد.
برای آشنایی بیشتر با فرآیند، مقاله‌ی تزریق PU زیره کفش را بخوانید.
نشانه‌هایی که می‌گویند دستگاه به تعمیرکار نیاز دارد
- زمان سیکل بدون تغییر تنظیمات طولانی‌تر شده است.
- وزن زیره‌های یک قالب نوسان پیدا کرده است.
- روغن زودتر از معمول داغ می‌شود یا پمپ صدای تازه‌ای دارد.
- عیب‌هایی مثل ناقص پر شدن یا سوختگی که قبلاً نبود، بدون تغییر مواد ظاهر شده‌اند.
اگر عیب مشخصی روی زیره می‌بینید، ابتدا علتش را در ابزار عیب‌یابی پیدا کنید. خیلی از عیب‌ها با اصلاح تنظیمات برطرف می‌شوند و به تعمیر نیاز ندارند.
دفتر نگهداری: ساده ولی جدی
یک دفتر یا فایل ساده کنار دستگاه بگذارید و هر کار نگهداری را با تاریخ، ساعت‌کار دستگاه و نام انجام‌دهنده ثبت کنید. این دفتر سه فایده دارد: فراموش نمی‌کنید چه زمانی روغن عوض شده، تعمیرکار سریع‌تر علت خرابی را پیدا می‌کند، و موقع فروش دستگاه، قیمت بهتری می‌گیرید چون خریدار سابقه‌ی نگهداری را می‌بیند.
سؤالات متداول
روغن هیدرولیک دستگاه تزریق را هر چند وقت باید عوض کرد؟
بستگی به ساعت کار، دمای کارکرد و تمیزی محیط دارد. معمولاً سالانه یا طبق ساعت کار توصیه‌شده‌ی سازنده؛ بهترین روش آنالیز روغن است که نشان می‌دهد روغن واقعاً نیاز به تعویض دارد یا نه.
چرا باید قبل از خاموش کردن دستگاه PVC سیلندر را خالی کرد؟
PVC اگر مدت طولانی در دمای بالا بماند تجزیه می‌شود، می‌سوزد و رسوب سیاه می‌سازد. این رسوب بعداً به‌صورت لکه و رگه‌ی سیاه روی زیره‌ها ظاهر می‌شود و حتی می‌تواند به ماردون آسیب بزند.
چه کسی باید نگهداری روزانه را انجام دهد؟
کارهای روزانه و هفتگی را اپراتور آموزش‌دیده انجام می‌دهد. کارهای برقی، تعویض قطعات هیدرولیک و بررسی سایش ماردون باید توسط تعمیرکار متخصص انجام شود.
هزینه‌ی نگهداری دوره‌ای ارزش دارد؟
بله. هزینه‌ی فیلتر و روغن و چند ساعت سرویس در برابر توقف خط تولید و تعمیر پمپ یا ماردون بسیار ناچیز است.
